Sentiment is vaak een ongrijpbaar begrip. Gelukkig zijn er objectieve maatstaven voor die bevestigen dat het sentiment op de aandelenmarkten verbetert.
De aandelenmarkten wereldwijd stijgen sinds een week weer enigszins. Is dat nu een opwaartse reactie na de flinke dalingen vanaf eind april of is het een duurzame opleving die aangeeft dat het sentiment op de aandelenmarkten verbetert? Dat laatste lijkt het geval te zijn als een aantal indicatoren wordt studeert die een gereedschap vormen voor de actieve belegger.
Misschien heeft u het al meegekregen in de krant van vandaag. De veelgebruikte en breed samengestelde Amerikaanse beursindex S&P 500 (grafiek 1) is sinds gisteren weer terug boven haar 200-daags gemiddelde. Deze gemiddeldelijn wordt vaak gebruikt als scheidslijn tussen een positieve en een negatieve aandelenmarkt. De dip eronder heeft slechts enkele weken geduurd en daarbij is de richting van de gemiddeldelijn onafgebroken opwaarts gericht gebleven. Natuurlijk gaat het vooralsnog slechts om één dag maar ergens moet een begin worden gemaakt.
Een indicator die meer inspeelt op het daadwerkelijk sentiment is de VIX-index (grafiek 2). Van deze index wordt gezegd dat het de beste barometer is voor gevoelens van angst of hebzucht die beleggers op een bepaald moment hebben. De VIX meet namelijk hoeveel toekomstige beweeglijkheid is ingeprijsd in de prijzen van de opties op de S&P 500. Hoe duurder de opties hoe meer beweeglijkheid is in geprijsd en hoe meer onrust en paniek er heerst. De duikeling van de VIX-index onder het 30-niveau geeft aan dat de rust terugkeert.
Ook aardig is de laatste grafiek (grafiek 3). In deze grafiek is het aantal koop- en verkoopadviezen afgebeeld zoals die worden afgegeven door het onafhankelijke Nederlandse onderzoeksbureau ResearchXL. Van een universum van bijna 700 aandelen op de Europese en Amerikaanse aandelenmarkt is bepaald wat de richting is van de korte termijn trend. De rode lijn geeft daarbij de verkoopadviezen aan en de groene lijn de koopadviezen. Neutrale adviezen zijn weergegeven met de blauwe lijn. Deze grafiek is een aardige contra-indicator wanneer één van de lijnen zich op een extreem niveau bevindt. Zo kan de score van slechts 10% koop- of verkoopadviezen erop wijzen dat de trends op de beurzen wel erg eenzijdig positief of negatief zijn georiënteerd. En dat is een goede voedingsbodem voor een reactie. Zo wees het minimale aantal neerwaarts gerichte trends van eind april op een markt die geen oog had voor neerwaartse risico's. En prompt volgde de correctie op de beurs. Een paar dagen terug kende slechts 10 % van het universum een stijgende trend met een bijbehorend koopadvies. En ook nu lijkt dat de tijd rijp te maken voor een herstel in reactie op het collectieve negativisme.
Natuurlijk zijn er nog veel meer indicatoren die op een objectieve manier meten wat het brede marktsentiment is. Daarmee is de gereedschapskist voor de belegger goed gevuld om een indruk te krijgen of het collectieve beleggersgedrag is gedraaid.